Diatom toprak, esasan Hytaý, ABŞ, Ýaponiýa, Daniýa, Fransiýa, Rumyniýa we ş.m. ýaly ýurtlarda ýaýran kremniýli dag jynslarynyň bir görnüşidir. Ol esasan gadymy diatomlaryň galyndylaryndan ybarat bolan biogen kremniýli çökündi dag jynslarydyr. Onuň himiki düzümi esasan SiO2 · nH2O bilen görkezilip bilinýän SiO2, mineral düzümi bolsa opal we onuň görnüşleridir. Hytaýda diatom topragyň gorlary 320 million tonna, geljekki gorlary 2 milliard tonnadan gowrak bolup, esasan Gündogar Hytaýda we Demirgazyk-Gündogar Hytaýda jemlenendir. Olaryň arasynda Szilin (54,8%, Szilin welaýatynyň Linjiang şäheri Aziýada ilkinji tassyklanan gorlary düzýär), Çžeýan, Ýunnan, Şandun, Siçuan we beýleki welaýatlar giň ýaýrandyr, ýöne ýokary hilli toprak diňe Sziliniň Çanbaý dag sebitinde jemlenendir we beýleki mineral ýataklarynyň köpüsi 3-4-nji derejeli toprakdyr. Ýokary garyndylyk mukdary sebäpli ony gönüden-göni gaýtadan işläp we ulanyp bolmaýar. Diatom topragyň daşaýjy hökmünde esasy bölegi SiO2-dir. Mysal üçin, senagat wanadiý katalizatorynyň işjeň bölegi V2O5, kokaliatory bolsa aşgarly metal sulfat, daşaýjy bolsa arassalanan diatom toprakdyr. Tejribeler SiO2-niň işjeň böleklere durnuklaşdyryjy täsir edýändigini we K2O ýa-da Na2O mukdarynyň artmagy bilen artýandygyny görkezdi. Katalizatoryň işjeňligi daşaýjynyň dispersiýasy we gözenek gurluşy bilen hem baglanyşyklydyr. Diatom topragyny kislota bilen işlenilenden soň, oksid garyndylarynyň mukdary azalýar, SiO2-niň mukdary artýar we onuň aýratyn ýüz meýdany we gözenek göwrümi hem artýar. Şonuň üçin arassalanan diatom topragyň daşaýjy täsiri tebigy diatom topraga garanda has gowydyr.
Diatom toprak, adatça, diatomlar diýlip atlandyrylýan bir öýjükli suw otlarynyň ölmeginden soňky silikat galyndylaryndan emele gelýär we onuň esasy bölegi suwly amorf SiO2-dir. Diatomlar süýji suwda we deňiz suwlarynda köp görnüşli bolup ýaşap bilýärler. Olar, adatça, "merkezi tertipli" diatomlara we "ýelekli tertipli" diatomlara bölünip bilner we her tertipli köp sanly "jynslar" bar, olar örän çylşyrymly.
Tebigy diatom topragynyň esasy bölegi SiO2 bolup, ýokary hillileri ak reňkde we SiO2 mukdary köplenç 70% -den geçýär. Ýeke diatomlar reňksiz we açyk bolýar, diatom topragynyň reňki bolsa toýun minerallaryna we organiki maddalara baglydyr. Dürli mineral çeşmelerinden alynýan diatom topragynyň düzümi dürli-dürli bolýar.
Diatom topragy, diatom diýlip hem atlandyrylýar, bir öýjükli ösümligiň ölmeginden we takmynan 10000 ýyldan 20000 ýyla çenli çökündi döwründen soň emele gelen daşlaşan diatom çökündisidir. Diatomlar deňiz suwunda ýa-da köl suwunda ýaşaýan Ýer ýüzünde peýda bolan iň irki ýerli organizmleriň biri bolupdyr.
Bu görnüşli diatom topragy bir öýjükli suw ösümlikleriniň diatomlarynyň galyndylarynyň çökmegi bilen emele gelýär. Bu diatomyň özboluşly häsiýeti, onuň süňklerini emele getirmek üçin suwdaky erkin kremniýi özüne siňdirip bilmegidir. Ömri gutaranda, ol belli bir geologik şertlerde diatom toprak çökündilerini çökdürýär we emele getirýär. Onuň gözeneklilik, pes konsentrasiýa, uly özellik meýdany, deňeşdirme boýunça gysyşmazlyk we himiki durnuklylyk ýaly käbir özboluşly häsiýetleri bar. Topragyň bölejikleriniň ululygynyň paýlanyşyny we ýüz häsiýetlerini proses arkaly üýtgedenden soň
Ezmek, sortlamak, kalsinirlemek, howa akymyny klassifikasiýa etmek we hapaçylyklary aýyrmak ýaly prosesleri ýerine ýetirmek bilen, örtükler we boýag goşundylary ýaly dürli senagat talaplaryna laýyk gelip biler.

Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 8-nji awgusty
