Bentonit esasy mineral komponenti hökmünde montmorillonit bolan metal däl mineraldyr. Montmorillonit gurluşy iki kremniý kislorod tetraedrinden ybarat bolan 2:1 görnüşli kristal gurluşy bolup, alýumin oksidi oktaedr gatlagy bilen berkidilen. Montmorillonit öýjük tarapyndan emele getirilýän gatlakly gurluşda Cu, Mg, Na, K we ş.m. ýaly käbir kationlar bardygy we bu kationlaryň montmorillonit öýjük bilen roly örän durnuksyz, beýleki kationlar bilen aňsat çalşylmagy sebäpli, ol gowy ion çalşygy ukybyna eýedir. Daşary ýurtlarda ol senagat we oba hojalyk önümçiliginiň 24 pudagynda 100-den gowrak bölümde, 300-den gowrak önüm bilen ulanyldy, şonuň üçin adamlar ony "älem toprak" diýip atlandyrýarlar.
Bentonit bentonit, bentonit ýa-da bentonit diýlip hem atlandyrylýar. Hytaýda bentonitiň ösmegi we ulanylmagynyň uzak taryhy bar, ol aslynda diňe ýuwujy serişde hökmünde ulanylýardy. Ýüzlerçe ýyl mundan ozal Siçuanyň Renşou sebitinde açyk känler bardy we ýerli ilat bentoniti toýun poroşogy diýip atlandyrýardy. Ol hakykatdanam giňden ulanylýar, ýöne diňe ýüz ýyldan gowrak taryhy bar. ABŞ-da ilkinji açyş Waýomingiň gadymy gatlaklarynda boldy. Şartrez toýuny suw goşandan soň pasta öwrülip bilýär. Soňra adamlar bu häsiýete eýe bolan ähli toýunlary bentonit diýip atlandyrdylar. Aslynda, bentonitiň esasy mineral düzümi 85-90% bolan montmorillonitdir. Bentonidiň käbir häsiýetleri montmorillonit bilen hem kesgitlenýär. Montmorillonit dürli reňklerde, mysal üçin sary ýaşyl, sary ak, çal, ak we ş.m. bolup biler. Ol dykyz bloklary ýa-da boş toprak emele getirip biler, barmaklar bilen owkalanda taýgak duýgy döredýär. Suw goşulandan soň, kiçi bloklaryň göwrümi birnäçe gezek 20-30 esse çenli giňelýär, suwda asma ýagdaýda, suw az bolanda bolsa pasta görnüşinde peýda bolýar. Montmorillonitiň tebigaty onuň himiki düzümi we içki gurluşy bilen baglanyşyklydyr.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 12-nji apreli

